Waste Warriors: van ‘afgekeurd’ voedsel naar onmisbare hulp

In België verdwijnen elk jaar tonnen perfect eetbare groenten en fruit nog vóór ze een winkelrek zien. Te klein, te groot, te krom – en daarom afgekeurd. Tegelijk zien de Voedselbanken hun middelen krimpen, waardoor het steeds moeilijker wordt om aan de vraag naar voedselhulp te voldoen. Twee uitdagingen die volgens Thomas Schiltz naadloos samenkomen.

Met Waste Warriors bouwde Thomas in korte tijd een organisatie uit die voedseloverschotten redt bij boeren en ze een nieuwe bestemming geeft: via consumenten die ze ophalen, via verwerkte producten én via de voedselbanken.

“Voedselverspilling wordt vaak gelinkt aan wat we thuis of in de supermarkt weggooien”, vertelt hij. “Maar het probleem begint veel vroeger – op het veld, nog vóór consumenten een keuze kunnen maken.”

Esthetiek als maatstaf van verspilling

Door esthetische normen worden tonnen groenten en fruit meteen na de oogst afgekeurd. “Bij sommige teelten is dat standaard tien tot vijftien procent. Bij andere, zoals zoete aardappelen, kan dat oplopen tot veertig procent”, aldus Schiltz. Zo moeten zoete aardappelen tussen 200 en 600 gram wegen. Alles daarbuiten verdwijnt. Broccoli’s moeten exact even groot zijn - 400 gram - om per stuk gescand te kunnen worden. Het resultaat: perfect eetbare groenten die nooit de winkel bereiken. 

“Dat voedsel is gekweekt voor menselijke consumptie,” benadrukt Schiltz. “Daar zit een enorme ecologische én menselijke kost achter. En toch eindigt het vaak als veevoer of wordt het ondergeploegd. Die afgekeurde groenten en fruit komen nog bovenop de ‘gewone’ overschotten die er jaarlijks al zijn. En dat terwijl de Voedselbanken onder zware druk staan: de federale overheid snoeide fors in de budgetten voor de aankoop van goederen, waardoor er zo’n 10 miljoen euro minder beschikbaar is voor voedselhulp. Een schrijnend contrast - en precies daar willen we het verschil maken.”

Actie met impact

Waste Warriors wil tonen dat het anders kan, zonder met de vinger te wijzen. “We willen niemand culpabiliseren. Niet de boer, niet de supermarkt, niet de consument. Wat wij doen, is tonen dat deze groenten en fruit wél thuishoren in onze voedselketen.”

Dat gebeurt via opvallende ophaalacties op het veld, de verkoop van verwerkte producten zoals spreads en sap, én donaties aan de Voedselbanken. Altijd met hetzelfde uitgangspunt: de boer krijgt een eerlijke vergoeding, en het voedsel krijgt een waardige bestemming. “Dat alles wordt mogelijk gemaakt door onze community – de leden die periodiek de Waste Warrior Box bestellen. Dankzij hun engagement kunnen we voedseloverschotten aankopen en op grote schaal doneren.”

Voedselbanken als partner

De samenwerking met de Belgische Federatie van Voedselbanken kwam er na een zoektocht. “De voedselbedeling in België is complex,” vertelt Schiltz. “Ik botste snel op logistieke grenzen. Er zijn heel wat kleine verenigingen die zelfstandig werken en je kan nu eenmaal niet met kleine hoeveelheden overal apart gaan leveren.”

Via de Federatie kwam er schaal en structuur – essentieel om grote volumes snel en efficiënt te herverdelen. Groenten en fruit worden bij de boer op palletten klaargezet en opgehaald door de regionale voedselbanken, die ze verderverdelen naar de aangesloten verenigingen. Alleen al vorig jaar doneerde Waste Warriors zo’n 56.000 kilo groenten en fruit aan de Voedselbanken. Ongeveer een derde van alles wat de organisatie wist te redden, kreeg zo een bestemming als voedselhulp. 

“Dit is voor ons een essentieel deel van het verhaal,” zegt Schiltz. “Zeker nu de Voedselbanken door besparingen minder producten kunnen aankopen, zou het absurd zijn om zoveel verse voeding verloren te laten gaan.”

Van overschot naar potentieel

Wat Waste Warriors anders maakt, is dat de organisatie de groenten effectief aankoopt bij de boer - ook wanneer ze bestemd zijn voor donatie. “Boeren leveren hier werk voor: oogsten, sorteren, wassen, verpakken,” legt Schiltz uit. “Dat kan je niet verwachten zonder vergoeding. Wij betalen geen topprijzen, maar wel correct genoeg zodat het voor hen zinvol blijft. Dat doen we met de steun van onze leden.”

Die aanpak maakt het model duurzaam, ook op langere termijn. En ze zorgt ervoor dat boeren overschotten niet langer als een verliespost zien, maar als een stroom met potentieel.

Vandaag buigt Waste Warriors zich samen met de Nederlandse zusterorganisatie No Waste Army over 916.000 kilo overschotten: concrete volumes die hen werden gemeld en waarvoor een oplossing wordt gezocht. Door samen te werken - onder meer via gezamenlijke productie voor de voedselboxen - kunnen kosten worden gedrukt en volumes verhoogd.  

“Voedselverspilling stopt niet aan de grens,” zegt Schiltz. “Waarom zouden wij dat dan wel doen?”

Een nieuwe kijk op voedsel

De impact van Waste Warriors zit niet alleen in de kilo’s die worden gered, maar ook in hun visie op de voedselketen. “We zijn allemaal opgevoed met het idee van ‘mooie’ groenten,” zegt Thomas. “Maar uiteindelijk snijden we ze toch in stukken. Dus maakt het eigenlijk niks uit. Door consumenten, boeren en Voedselbanken samen te brengen, ontstaat een voedselketen die minder verspilt en solidariteit centraal zet. Een visie waarin ik me helemaal vind.”

Minder verspillen, meer delen: ontdek de Waste Warriors!

terug naar overzicht